Nawigacja

Nawigacja to gałąź wiedzy umożliwiająca bezpieczne uprawianie żeglugi.
Nawigacja ma za zadanie:
- określenie pozycji
- wytyczenie kursu

Siatka geograficzna

Koło wielkie - efekt przecięcia kuli ziemskiej płaszczyznami przechodzacymi przez jej środek.

Koła małe powstają gdy płaszczyzny tnące nie przechodza przez środek kuli ziemskiej.

Południk zerowy przechodzi przez Greenwich pod Londynem. Po przeciwnej stronie jest południk zmiany daty.

Szerokość geograficzna punktu to kąt pomiędzy płaszczyzną równika a linia pionu (promieniem Ziemii) przechodzacą przez ten punkt.

Szerokość mierzymy (0° do 90°) na północ (N - Nord), lub (0° do -90°) na południe (S - South).

Długość geograficzna punktu to kąt zawarty między płaszczyzną południka zerowego i południka przechodzacego przez ten punkt.

Długość mierzymy (0° do 180°) na wschód (E - East) lub (0° do -180°) na zachód (W - West)

Szerokość oznaczamy grecką literą φ, długość grecką literą λ.

Przykładowy zapis:
φ = 60° 25' N
λ = 039° 15' E

Mapy

Mapa gnomoniczna jest rzutem kuli na płaszczyznę styczną.

Taka mapa jest wiernopowierzchniowa, lecz nie wiernokątna. w nawigacji uzywac ja mozna przy obszarach podbiegunowych lub w planach - portów, zatok itp.

Mapa Mercatora - jest efektem kalkulacji matematycznej.

Taka mapa nie jest wiernopowierzchniowa ale wiernie odwzorowuje kąty i ma prostokątny układ równoleżników i południków.

Mapa Merkatora ma swój równoleżnik konstrukcyjny. Im dalej od równika to odległości między równoleżnikami rosną.

Na mapie Merkatora droga na mapie odczytywana musi być odmierzana tylko na skali szerokości (bok mapy) i tylko na wysokości przebiegu tej drogi.

Loksodroma to linia biegnąca po powierzchni kuli ziemskiej i przecinająca południki pod jednakowym katem.

Ortodroma to najkrótsza odległość między dwoma punktami kuli ziemskiej

Ponieważ na mapie Mercatora ortodroma jest wybrzuszona w kierunku bieguna a loksodroma prosta- zeglujemy po loksodromach.

Strefa czasowa (godzinna) ma 15° długości. Mamy 24 strefy. Południk zerowy ma czas GMT (Greenwich Mean Time). Czas strefy nie zawsze pokrywa się z czasem urzędowym (Standard Time) danego państwa w strefie.

Przyrządy nawigacyjne

Kursy

Kurs Kompasowy KK - kąt między kierunkiem północy wskazywanej przez kompas a diametralną jachtu.

Kurs magnetyczny KM - kąt między kierunkiem północy magnetycznej a diametralną jachtu.

Kurs rzeczywisty KR - kąt między kierunkiem północy geograficznej a diametralną jachtu.

Deklinacja d - różnica kątowa między KR a KM.

Wartość deklinacji odczytuje się z mapy.

Dewiacja σ - różnica kątowa między KM a KK.

Wartość dewiacji odczytuje się z tabeli kompasu na jachcie.

Całkowita poprawka:
cp=d + σ

Kurs Rzeczywisty = Kurs Kompasowy + deklinacja + dewiacja
KR = KK + d + σ

Kąt drogi po wodzie KDw - kąt między północą geograficzną a kierunkiem ruchu jachtu względem wody.
pw - poprawka na wiatr (dryf).

Kierunek drogi nad dnem KDd - wykreślony kierunek na mapie.
pp - poprawka na prąd (znos)

KDd = KR + pw + pp
KDd = KK + d + σ + pw + pp
Kierunek drogi nad dnem = Kurs kompasowy + dewiacja + deklinacja + dryf i znos

Namiary

Namiar kompasowy NK - kąt między północą kompasu a kierunkiem na obiekt

Namiar magnetyczny NM - kąt między północą magnetyczna a kierunkiem na obiekt

Namiar kompasowy NR - kąt między północą geograficzną a kierunkiem na obiekt

Kąt Kursowy >K - Kąt mierzony w prawo od diametralnej jachtu do kierunku na obiekt

NR = NK + d + σ
NR = >K + KR

Nawigacja terrestryczna

Pozycja obserwowana - pozycja na przecięciu dwóch lini pozycyjnych

Pozycja prawdopodobna - pozycja wyznaczona z jednej lini pozycyjnej i pozycji zliczonej

Pozycja zliczona - pozycja liczona od ostatniej pozycji obserwowanej na podstawie znajomości kursu rzeczywistego, przebytej drogi z uwzględnieniem dryfu i znosu.

Pozycja zliczona jest najmniej prawdopodobna. Obarczona jest błędami sterowania, błędami pomiaru drogi, błędnymi poprawkami na dryf i znos.

Pozycja obserwowana jest pozycją najbardziej prawdziwą.

Trzy namiary tworzą trójkąt błędu - przyjmujemy pozycje w punkcie najbliższym niebezpieczeństwu.